FIBROmyNET

De site over fibromyalgie

Fibromyalgie - onderzoek in Nederland

Centrale sensitisatie van chronische pijn en jeuk

Universitair Medisch Centrum Sint Radboud

Medisch specialisten, huisartsen en andere hulpverleners in de somatische gezondheidszorg worden regelmatig geconfronteerd met patiënten die een hoge mate van lichamelijke symptomen rapporteren die niet of onvoldoende te verklaren zijn vanuit biomedische bevindingen. Een verhoogde sensitiviteit voor lichamelijke prikkels aangestuurd door het centrale zenuwstelsel wordt verondersteld hiervoor mede verantwoordelijk te zijn, vooral bij patiënten met chronische lichamelijke symptomen, zoals chronische pijn en jeuk. In aansluiting op fundamentele psychofysiologische theorieën kunnen twee processen worden onderscheiden ten aanzien van de symptoomrapportage van sensaties zoals pijn en jeuk: de neiging van individuen om met verschillende maten van intensiteit op de sensatie te reageren (kwantiteit / niet-specifiek) en om een kwalitatieve omschrijving aan deze sensatie toe te kennen (kwaliteit / specificiteit van bijv. jeuk of pijn). Beide processen worden verondersteld een rol te spelen bij centrale sensitisatie en gedisreguleerd te zijn bij mensen met chronische lichamelijke symptomen, met als gevolg 1. gegeneraliseerde sensitisatie: de neiging om een verlaagde drempel te rapporteren voor sensorische prikkels, en 2. symptoom-specifieke sensitisatie: de neiging om een ambigue sensorische prikkel in overeenstemming met het hoofdsymptoom te interpreteren (bijv. pijn bij chronische pijn). Met andere woorden, patiënten met chronische lichamelijke symptomen worden verondersteld gevoeliger te reageren op alle soorten sensorische prikkels (gegeneraliseerde sensitisatie) en tegelijkertijd een ambigue sensorische prikkel als een sensatie van hun hoofdsymptoom te interpreteren, zoals pijn bij chronische pijn (symptoom-specifieke sensitisatie). In aansluiting op voorlopige internationale bevindingen werd door de onderzoeksgroep een pilotstudy verricht voor de validering van een meetmethode (QST) om deze fenomenen voor het eerst bij zowel patiënten met chronische pijn als ook chronische jeuk vast te stellen. De resultaten lieten zien dat het mogelijk is om beide fenomenen met dezelfde experimentele opzet te bestuderen bij patiënten met chronische pijn en jeuk. In het huidige onderzoek worden specifieke sensorische, affectieve, cognitieve en centrale mechanismen van deze fenomenen onderzocht.

Beoogde einddatum is oktober 2010.

Fibromyalgie - ketamine studie

Leids Universitair Medisch Centrum

Het doel van deze studie is het toetsen of ketamine een modulerend effect heeft op fibromyalgie.

Beoogde einddatum is juli 2009.

Functionele beeldvorming van autonoom functioneren in fibromyalgie

Universitair Medisch Centrum Utrecht

Het doel van dit project is om onderzoek te doen naar het functioneren van het autonome zenuwstelsel bij patiënten die aan fibromyalgie lijden, waarbij specifiek naar de rol van bewustzijn van lichamelijke sensaties, ook wel interoceptie genoemd, wordt gekeken als een potentiële modulator van pijn. Met behulp van functionele MRI zullen de hersenen in rusttoestand worden onderzocht met speciale aandacht voor de ventromediale prefrontale cortex. Daarnaast zal worden onderzocht hoe de hersenen en sympaticus reageren op pijnprikkels. Ook zal worden geanalyseerd of een verhoogd interoceptief bewustzijn een factor is die het pijngevoel versterkt. Gezonde controle deelnemers worden in twee groepen verdeeld op basis van de mediaan score op een hartslagperceptie test welke interoceptief bewustzijn meet. Deze groepen worden vergelijken met elkaar en met de patiënten met fibromyalgie. Ten slotte wordt gekeken naar het effect van verhoogde aandacht voor lichaamsprocessen, ook wel hypervigilantie genoemd.

Beoogde einddatum is oktober 2010.

Toepassing van geleide visualisatie bij mensen met fibromyalgie

Universitair Medisch Centrum Utrecht

Omdat de oorzaak van fibromyalgie niet bekend is, is er ook geen gerichte medische behandeling mogelijk. Het is daarom belangrijk dat mensen met fibromyalgie leren hoe zij zelf invloed kunnen uitoefenen op hun klachten. De verwachting is dat toepassing van geleide visualisatietechnieken daartoe een mogelijkheid biedt. Geleide visualisatie wordt meestal ingedeeld bij ontspanningsinterventies. Kenmerkend voor geleide visualisatie is dat een persoon van een hulverlener instructies krijgt over hoe zich te verplaatsen in een prettige, ontspannen situatie (bijv. een wandeling door een bos, ontspannen liggen aan het strand). Doordat de hulpverlener informeert naar de sensorische indrukken van de patiënt (temperatuur, geluiden etc.) wordt het vermogen vergroot om de prettige situatie voor te stellen en daarmee de gewenste situatie (bijvoorbeeld pijnverlichting) te bereiken.

Er bestaat al vrij veel evidentie voor de werkzaamheid van geleide visualisatie op pijn en mentaal welbevinden van oncologische patiënten (zie de meta-review van Luebbert et al., 2001). Over de effecten van geleide visualisatie op mensen met fibromyalgie is minder bekend: er zijn inmiddels twee wetenschappelijke studies gepubliceerd die veelbelovende resultaten laten zien (Fors et al., 2002; Menzies et al., 2006). Het gaat echter nog maar om twee studies die tesamen nog onvoldoende evidentie opleveren over de effectiviteit. Dit project zal meer inzicht geven in de effectiviteit van geleide visualisatie ten aanzien van zelfredzaamheid, pijnklachten en functioneren van mensen met fibromyalgie.

Beoogde einddatum is april 2010.