FIBROmyNET

De site over fibromyalgie

Fibromyalgie - topics

Stress

Wat is stress?

Er zijn veel definities van stress, maar eigenlijk betekent stress niets anders dan spanning of druk. Stress is een emotionele reactie op een belasting uit de buitenwereld. Stress kan zowel positief als negatief zijn. Iedereen heeft een zekere mate van stress nodig om zich prettig te voelen en goed te functioneren. Bij negatieve (chronische) stress is de intensiteit en de duur van de stress groter dan een persoon aan kan en wordt er teveel druk uitgeoefend op het aanpassingsvermogen. Blootstaan aan negatieve stress geeft als het ware een permanente staat van paraatheid. Negatieve stress leidt tot nadelige gevolgen.

vrouw met stress

Wat is de relatie tussen stress en fibromyalgie?

Veel fibromyalgiepatiënten melden dat hun klachten ontstonden in een periode van aanhoudende stress en dat nieuwe spanningen de klachten vaak verergeren. De ziekte treft als het ware 'normale mensen' die op een gegeven ogenblik in hun leven te veel stress doormaken, waarna een ziekteproces ontstaat dat zichzelf jarenlang in stand houdt. Maar hoe kan stress tot pijn en chronische vermoeidheid leiden?

Bij stress zijn allerlei lichamelijke processen en hormonen betrokken. De drie belangrijkste punten van het stresssysteem zijn de hypothalamus centraal in de hersenen (recht 'tussen de oren'), de hypofyse die daar vlak naast ligt (de 'meesterklier' die vele hormoonklieren aanstuurt), en de bijnierschors die onder meer het hormoon cortisol produceert. Deze 'hypothalamus-hypofyse-bijnier-as' (ook HPA-as of stress-as genoemd) is nauw betrokken bij de reactie van hersenen en lichaam op (chronische) stress. Elk onderdeel van deze 'as' kan de functies van de andere onderdelen beïnvloeden.

Zo heeft bijvoorbeeld cortisol, afhankelijk van de concentratie van dit hormoon, diverse werkingen in de hersenen wat kan leiden tot veranderingen in de hypothalamus. De HPA-as heeft in het algemeen een 'dempend' effect op de acute stressrespons en helpt het lichaam om zich op stress voor te bereiden, maar het systeem kan bij chronische stress ontregeld raken.

Onderzoekers hebben geconstateerd dat bij patiënten met fibromyalgie en andere pijn- en vermoeidheidssyndromen objectieve veranderingen aantoonbaar zijn in de HPA-as. Zo werden veranderingen in een bepaald type 'ontvanger' (receptor) van het cortisol-signaal in de hersenen, de glucocorticoïd-receptor, gevonden. Dit zou kunnen verklaren waarom bij fibromyalgie-patiënten de reactie op cortisol vertraagd en verminderd is. Ook op diverse andere niveaus zijn er verstoringen gevonden in de HPA-as die kenmerkend zijn voor patiënten met fibromyalgie. Bij deze patiënten werden duidelijke afwijkingen gevonden in de reacties van hypofyse en bijnier op bepaalde hormonale prikkels.

Wat ook de oorzaak of reden is, we moeten leren effectief om te gaan met stressvolle situaties, zodat pijnklachten niet verergeren. We reageren allen verschillend op stress. De een vindt een rommelig huis verschrikkelijk, terwijl dit een ander totaal niet deert. De kunst is om je eigen stressoren te herkennen en een strategie te ontwikkelen om ermee om te gaan. Het is niet haalbaar om voorbereid te zijn op iedere situatie, gewoonweg omdat we niet kunnen controleren wat er gebeurt in de wereld om ons heen, maar we kunnen wel leren onze reactie op stress te controleren.

| Lees meer over verschillende manieren om met stress om te gaan |